Bəzi tarixlər sadəcə təqvimdə birgündeyil, yaddaşa yazılmış ağrıdır. Xocalıqətliyamıhəmintarixlərdəndir.Tarixiağrılısəhifələrdən ibarət olduXocalının. 1992-ci ilin 26 fevral gecəsiXocalıtəsəvvüredilə bilməyən faciəiləüzləşdi. Yüzlərləgünahsızinsanamansız düşmənhücumuna məruzqaldı. Uşaqlar, qadınlar, yaşlılarinsanlıqdan uzaqqəddarlıqlahədəfalındı. Həmin gecəXocalıda başverənlər təkcəbir şəhərintaleyiolmaqdan çıxıb, Azərbaycanıntarixindədərin bir izburaxdı. Adi hərbiəməliyyatdeyildiXocalı soyqırımı. Məqsədli şəkildəmülkiəhaliyə qarşıtörədilmiş kütləviqətliyam idi. Həmingecə insanlıqsınağa çəkildi.
1992-ci il fevralın 25-dən 26-na keçən gecə başvermiş Xocalıfaciəsitəkcə Azərbaycan xalqına deyil, bütüninsanlığa, bəşəriyyətə qarşıyönəlmişən ağırsoyqırım siyasətinin ənqanlısəhifələrindən biri kimitarixəyazıldı. Xocalı həqiqətlərinixatırlayıbyaşatmaqədalət və insanlıqüçün birlikolmaq deməkdir. “XocalıyaƏdalət!” demək, Xocalıqurbanlarınınxatirəsinəhörmət, gələcəknəsillərqarşısındaməsuliyyətdir. Xocalıfaciəsierməni şovinist-millətçiləritərəfindənazərbaycanlılaraqarşı müntəzəmolaraqhəyata keçirilənetnik təmizləməvə soyqırımsiyasətinindavamı idi. Həmin dövrdəNaxçıvanMuxtarRespublikası AliMəclisinin SədrivəzifəsindəişləyənÜmummilli LiderHeydər Əliyev ilkdəfəNaxçıvandaXocalı soyqırımıhaqqında xüsusibəyanatvermiş, faciənitörədənlərinməsuliyyətəcəlbolunmasını qətişəkildə tələbetmişdir. Ermənitəcavüzününqarşısının alınmasıməqsədilətəcilitədbirlər görülməsiüçün BMT Təhlükəsizlik Şurasınayazılımüraciətetmişdir.
Daha sonra ÜmummilliLiderHeydər Əliyevintəşəbbüsü ilə həril 26 fevral “Xocalı soyqırımı günü” kimiyadolunmasına qərar verildi. BeynəlxalqtəşkilatlaraXocalıhəqiqətlərinin çatdırılması, Xocalısoyqırımına ilk dəfə siyasiqiymətverilməsi Ulu ÖndərHeydərƏliyevin adıilə bağlıdır.
Xocalı soyqırımı ilə bağlı tarixifaktlarbarədəbeynəlxalq ictimaiyyətindolğunşəkildəməlumatlandırılmasındaHeydərƏliyev Fondununvitse-prezidenti LeylaƏliyevanın təşəbbüsüiləyaradılmış“Xocalıya ədalət!” beynəlxalqkampaniyasınınxüsusiəhəmiyyəti vardır. BukampaniyaXocalıhəqiqətlərinindünyayaçatdırılmasıüçün birplatformayaçevrildi. “Xocalıya Ədalət!” kampaniyasının məqsədiXocalısoyqırımıbarədəbeynəlxalqictimaiyyətinməlumatlılığını artırmaq, Xocalıqurbanlarını xatırlamaq vəbufaciəninunudulmamasınıtəminetməkdir.
İllər keçdi. Azərbaycanxalqıədalətin bərpaolunacağına inamınıheçvaxt itirmədi. 2020-ci ildə 44 günlükVətən müharibəsində qazanılantarixiQələbəbu inamın nəticəsi oldu.
AzərbaycanRespublikasınınPrezidenti, MüzəffərAliBaş Komandanİlham Əliyevin qətiyyətlirəhbərliyivəRəşadətli Ordumuzunqəhrəmanlığınəticəsində 44 günlükVətənmüharibəsindəXocalıqurbanlarınınqisası alındı. İşğalasonqoyuldu, ölkənin ərazibütövlüyübərpaedildi.
Xocalı şəhəri 2023-cü ilinsentyabrındaAzərbaycanOrdusununQarabağda keçirdiyilokalxarakterliantiterrortədbirlərinəticəsindəseparatçılardantəmizləndi. AzərbaycanRespublikasınınPrezidenticənab İlham Əliyev 2023-cü il 15 oktyabrda XocalışəhərindəAzərbaycanRespublikasınınDövlətBayrağını ucaltdı. XocalıdaAzərbaycanBayrağınındalğalanmasıXocalıfaciəsiqurbanlarının qanınınyerdəqalmadığını bir dahabütündünyayaçatdırdı. Bu gün Xocalıqurbanlarınınruhuşaddır.
AzərbaycanRespublikasınınPrezidenti cənabİlhamƏliyevinXankəndi, Xocalı vəişğaldanazadedilmiş torpaqlardaDövlətBayrağını ucaltmasıtarixiqələbənin vəsuverenliyin rəmziolaraq tanındı. Bu, ölkənin 30 il davamedən işğaldansonra özərazibütövlüyünü bərpaetməsini, azərbaycanlıların qələbəvəqürur hissinisimvolizə edən an olaraqtarixə yazıldı.
Dünya ictimaiyyəti də butarixiaddıma özreaksiyasını bildirdi. XüsusiləXocalıaeroportundaAzərbaycanınDövlətBayrağınınucaldılmasıAzərbaycanınsuverenliyi vəregiondakıdəyişikliklərədoğru addımkimidəyərləndirildi.
AzərbaycanRespublikasınınPrezidenti cənabİlhamƏliyevinişğaldan azad olunmuştorpaqlarahərbir səfəri, Qarabağınbərpası vəgələcək inkişafıüçünhədəflənənstrateji addımların birhissəsidir. Həyatakeçirilən infrastrukturlayihələri, sosial obyektlərintikintisi, tarixi-mədəniirsin qorunması vəgələcəknəsillərəötürülməsiistiqamətində görülən işlər, bölgəningələcək inkişafınıntəməliniqoymaqlayanaşı, həm dəbeynəlxalqaləmdəAzərbaycandövlətinin gücünüvəsülhsevər siyasətini nümayişetdirir. Eyni zamanda Qarabağıngələcəyinidaha güclüvə dayanıqlıetməkbaxımından böyük əhəmiyyətkəsbedir.
Ölkə başçısının işğaldanazadedilmiş torpaqlarahər birsəfəriQarabağın gələcəkinkişafınayönəlmişstrateji siyasətintərkibhissəsidir. Qarabağın dahagüclüvədayanıqlı gələcəyi məhz buardıcılvəməqsədyönlü siyasətüzərindəqurulur.
Bu proses təkcə quruculuq deyil, həmçinin Azərbaycanın gücünü, suverenliyini vəsülhəəsaslanansiyasətini nümayişetdirənmühümmərhələdir.
Bu gün Xocalı yalnız faciəiləxatırlanmır. Xocalının adıbərpaolunmuş ədalət vəqazanılmışQələbəilə birlikdə çəkilir. Xocalıda dalğalananbayraq– susmayanyaddaşın, sınmayaniradənin vəqazanılmışQələbəninifadəsidir.
Məhsəti Məmmədova,
YAP Yasamal rayon “H.B.Zərdabi pr.59”(4 nömrəli Uşaq-Gənclər İnkişaf Mərkəzi)ünvanı üzrə ərazi partiya təşkilatının sədr müavini
