Azərbaycanın xarici siyasətində Avropa İttifaqı ilə münasibətlər mühüm istiqamətlərdən biri kimi inkişaf etməkdə davam edir. 2026-cı il iyulun 1-də Avropa Komissiyasının Prezidenti Ursula Fon der Lyayenin Azərbaycana səfəri və Prezident İlham Əliyevlə keçirdiyi görüş bu əməkdaşlığın yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu nümayiş etdirdi. Dövlət başçısının mətbuata bəyanatı iki tərəf arasında siyasi dialoqun, iqtisadi tərəfdaşlığın, enerji təhlükəsizliyinin, nəqliyyat-logistika əlaqələrinin və regional sülh prosesinin gələcək inkişaf istiqamətlərini aydın şəkildə ortaya qoydu.
Prezident İlham Əliyev vurğuladı ki, son aylarda Avropa İttifaqının yüksək səviyyəli rəsmilərinin Azərbaycana ardıcıl səfərləri münasibətlərdə görünməmiş dinamikanın formalaşdığını göstərir. Avropa İttifaqı Şurasının Prezidenti Antonio Koştanın, daha sonra Avropa diplomatiyasının rəhbəri Kaja Kallasın, ardınca isə Avropa Komissiyasının Prezidenti Ursula Fon der Lyayenin Bakıya səfərləri tərəflərin qarşılıqlı siyasi iradəsinin real ifadəsidir. İttifaqı Azərbaycanın ən böyük ticarət tərəfdaşı olaraq ölkənin xarici ticarət dövriyyəsində aparıcı mövqeyə malikdir. Ticarətin 40 faizdən çoxunun Avropa İttifaqı üzv dövlətləri ilə aparılması, eləcə də Cənubi Qafqaz üzrə Aİ ticarətinin təxminən 70 faizinin Azərbaycanın payına düşməsi ölkənin regionun iqtisadi lokomotivi olduğunu nümayiş etdirir.
Enerji əməkdaşlığı isə münasibətlərin əsas dayaqlarından biri olaraq qalır. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, dörd il əvvəl imzalanmış Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Anlaşma Memorandumu qısa müddətdə real nəticələr verib. Azərbaycanın Avropa İttifaqına təbii qaz ixracı təxminən 65 faiz artıb və hazırda ölkənin qaz ixracının yarısı Avropa bazarına yönəlir. Artıq Avropa İttifaqının on üzv dövləti Azərbaycan qazı ilə təmin olunur və bu coğrafiyanın daha da genişləndirilməsi üçün imkanlar mövcuddur. Məqalədə xüsusi əhəmiyyət kəsb edən məqamlardan biri enerji təhlükəsizliyinin milli təhlükəsizliklə birbaşa əlaqələndirilməsidir. Azərbaycanın illər ərzində həyata keçirdiyi diplomatik fəaliyyət, iri həcmli investisiyalar və infrastruktur layihələri nəticəsində Cənub Qaz Dəhlizi qlobal enerji xəritəsinin əsas elementlərindən birinə çevrilib. Uzunluğu 3500 kilometr olan vahid boru kəməri sistemi bu gün Avropanın enerji təminatında mühüm rol oynayır.
Prezident İlham Əliyev nəqliyyat və logistika sahəsində Azərbaycanın strateji mövqeyini də diqqətə çatdırdı. Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizlərinin kəsişməsində yerləşən Azərbaycan regional əməkdaşlığın aparıcı iştirakçısı kimi çıxış edir. Dəniz limanlarının, dəmir yolu şəbəkəsinin və tranzit imkanlarının genişləndirilməsi istiqamətində həyata keçirilən layihələr yeni geosiyasi şəraitdə ölkənin əhəmiyyətini daha da artırır. Bəyanatın diqqətçəkən istiqamətlərindən biri də bərpaolunan enerji sahəsində əməkdaşlıq oldu. Azərbaycanın zəngin günəş, külək və su elektrik potensialı Avropa Komissiyası ilə əməkdaşlığın yeni sütununa çevrilir. Prezident İlham Əliyevin verdiyi məlumata əsasən, artıq imzalanmış müqavilələr növbəti beş-altı il ərzində səkkiz giqavat həcmində günəş və külək enerjisinin istehsalına imkan verəcək. Bu isə Azərbaycanın yaşıl enerji strategiyasının beynəlxalq tərəfdaşlıqla daha da gücləndiyini göstərir.
Görüş zamanı regional təhlükəsizlik məsələləri də geniş müzakirə olundu. Prezident İlham Əliyev Azərbaycan ilə Ermənistan arasında normallaşma prosesinin uğurla davam etdiyini vurğulayaraq Vaşinqtonda imzalanmış Birgə Bəyannamənin və sülh sazişi mətninin paraflanmasının region üçün yeni reallıq yaratdığını bildirdi. Dövlət başçısı de-fakto sülhün formalaşdığını və bunun praktik nəticələrinin artıq hiss edildiyini qeyd etdi. Azərbaycanın sülh prosesinə verdiyi töhfələr konkret addımlarla müşayiət olunur. Ermənistan istiqamətində tranzit məhdudiyyətlərinin aradan qaldırılması, enerji məhsullarının ixracına başlanılması və iqtisadi əməkdaşlıq üçün yeni imkanların yaradılması ölkənin uzunmüddətli sabitliyə verdiyi önəmi nümayiş etdirir. Prezident İlham Əliyev vurğuladı ki, məqsəd yalnız sənədlərdə deyil, insanların gündəlik həyatında hiss olunan davamlı sülhün təmin edilməsidir.
Bəyanatın yekununda Prezident İlham Əliyev Avropa Komissiyasının sülh prosesinə dəstəyini yüksək qiymətləndirərək Cənubi Qafqazın münaqişələrdən uzaq, əməkdaşlıq və tərəfdaşlıq məkanına çevrilməsinin mümkün olduğunu bildirdi. Bu yanaşma Azərbaycanın həm regional lider, həm də Avropa ilə etibarlı tərəfdaş statusunu daha da möhkəmləndirir.
Nəticə etibarilə, 1 iyul 2026-cı il tarixli görüş və verilən bəyanatlar Azərbaycan–Avropa İttifaqı münasibətlərinin yeni inkişaf mərhələsini ifadə edir. Siyasi dialoqun intensivləşməsi, enerji və yaşıl iqtisadiyyat sahəsində genişlənən əməkdaşlıq, nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafı, eləcə də regional sülhə verilən töhfələr Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyini daha da gücləndirən əsas amillər kimi çıxış edir. Qarşılıqlı etimada əsaslanan bu tərəfdaşlıq təkcə iki tərəfin deyil, bütövlükdə regionun sabitliyi, iqtisadi inkişafı və enerji təhlükəsizliyi baxımından mühüm perspektivlər vəd edir.
Mənzər Ağabəyova,
Xəzər rayonu, 156 nömrəli tam orta məktəbin tarix müəllimi
