Diplomatik korpusun Qarabağ və Şərqi Zəngəzura səfəri erməni revanşist dairələrini niyə narahat etdi
Azərbaycanda akkreditə olunmuş diplomatik korpus nümayəndələrinin Qarabağ və Şərqi Zəngəzura növbəti səfəri regionda yeni reallıqların beynəlxalq diplomatik mühitdə bir daha nümayiş etdirilməsi baxımından mühüm hadisə kimi qiymətləndirilir. 11–12 sentyabr 2026-cı il tarixlərində keçirilən səfərdə xarici diplomatlar və hərbi attaşelər Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərində aparılan genişmiqyaslı bərpa-quruculuq işləri, sosial-iqtisadi inkişaf, tarixi-mədəni irsin qorunması və Böyük Qayıdış prosesi ilə yerində tanış olublar. Bu, diplomatik korpus nümayəndələrinin həmin ərazilərə sayca 22-ci səfəri olub. Səfər çərçivəsində diplomatların Ağdərə və Kəlbəcərdə yerləşən Gəncəsar və Xudavəng monastır komplekslərinə baş çəkməsi, “İstisu” mineral sudoldurma zavodunun fəaliyyəti ilə tanış olması və Kəlbəcər şəhərində keçirilən Bal festivalında iştirakı Azərbaycanın bölgədə həyata keçirdiyi çoxşaxəli fəaliyyətin nümayişinə imkan yaradıb.
Bu səfərin diqqətçəkən məqamlarından biri də Ermənistanın bəzi siyasi, dini və diaspor dairələrində yaranan kəskin reaksiyadır. Azərbaycan ictimai-siyasi diskursunda bu reaksiyalar erməni revanşist dairələrinin Azərbaycanın suverenliyi və ərazi bütövlüyü ilə bağlı reallığı qəbul etmək istəməməsinin növbəti nümunəsi kimi qiymətləndirilir. Azərbaycan tərəfinin mövqeyinə görə, xarici diplomatların Azərbaycanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış ərazilərinə səfər etməsi heç bir halda üçüncü tərəfin müdaxiləsi deyil, Azərbaycanın suveren hüquqlarının həyata keçirilməsidir.
Xüsusilə vurğulanmalıdır ki, diplomatların səfəri Azərbaycan dövlətinin təşkil etdiyi rəsmi proqram çərçivəsində həyata keçirilib. Xarici nümayəndələrin Qarabağ və Şərqi Zəngəzura səfərləri artıq epizodik xarakter daşımır. Müxtəlif illərdə təşkil olunan bu səfərlər nəticəsində diplomatik korpus nümayəndələri bölgədə dağıdılmış yaşayış məntəqələrinin, infrastrukturun və sosial obyektlərin vəziyyəti ilə yanaşı, sonrakı bərpa-quruculuq prosesini də müşahidə etmək imkanı əldə ediblər.
Ermənistan daxilində səsləndirilən etirazların mahiyyəti isə daha geniş siyasi kontekstdə nəzərdən keçirilməlidir. Belə reaksiyalar bir tərəfdən Azərbaycanın Qarabağ üzərində suverenliyinin praktik müstəvidə möhkəmlənməsinin, digər tərəfdən isə beynəlxalq nümayəndələrin bu reallığı yerində müşahidə etməsinin yaratdığı narahatlığın göstəricisi kimi təqdim olunur.
Azərbaycanın diplomatik mövqeyində dəfələrlə vurğulanıb ki, ölkənin ərazi bütövlüyü və suverenliyi ilə bağlı məsələlər beynəlxalq hüququn əsas prinsiplərinə söykənir. Xarici İşlər Nazirliyinin əvvəlki brifinqlərində də Ermənistan tərəfinin normallaşma prosesinə xələl gətirən davranışları və müxtəlif təxribatlara yol verməsi ilə bağlı narahatlıq ifadə olunub. Qərbi Azərbaycan İcması isə sentyabrın 15-də yaydığı bəyanatda diplomatik korpusun son səfərinə Ermənistanın kəskin reaksiyasını pisləyib. İcma bu reaksiyanı Azərbaycanın suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmətsizlik kimi qiymətləndirərək, belə yanaşmaların Azərbaycan-Ermənistan sülh prosesinə və qarşılıqlı etimadın formalaşmasına mənfi təsir göstərə biləcəyini bildirib. Məsələnin digər mühüm tərəfi ondan ibarətdir ki, diplomatik səfər yalnız siyasi mesajla məhdudlaşmayıb. Xarici diplomatların Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda real vəziyyətlə tanış olması, aparılan tikinti-quruculuq işlərini, yeni infrastrukturu, iqtisadi obyektləri və mədəni irsin qorunması istiqamətində görülən tədbirləri yerində müşahidə etməsi beynəlxalq ictimaiyyət üçün birbaşa informasiya mənbəyi rolunu oynayır.
Bu baxımdan erməni revanşist dairələrin reaksiyası Azərbaycan üçün təşkil edilən diplomatik səfərin nəticəsini dəyişmir. Əksinə, belə reaksiyalar regionda yeni geosiyasi və hüquqi reallıqların formalaşmasına baxmayaraq, bəzi dairələrin keçmiş münaqişə gündəliyindən tam uzaqlaşmadığını göstərir.
Azərbaycanın qarşısında duran əsas məqsəd isə Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun təhlükəsiz, dayanıqlı və müasir yaşayış məkanına çevrilməsi, keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışının təmin edilməsi və bölgənin regional iqtisadi əlaqələrə inteqrasiyasıdır. Diplomatik korpus nümayəndələrinin mütəmadi səfərləri də bu prosesin nəticələrinin beynəlxalq ictimaiyyətə birbaşa təqdim edilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Nəticə etibarilə, 11–12 sentyabr səfəri yalnız növbəti diplomatik proqram deyil, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda formalaşmış yeni reallıqların beynəlxalq nümayəndələr tərəfindən yerində müşahidə olunmasının daha bir nümunəsidir. Ermənistanın müəyyən siyasi və ictimai dairələrində bu səfərə qarşı nümayiş etdirilən kəskin münasibət isə Azərbaycan tərəfinin fikrincə, regionda sülh və normallaşma prosesinin qarşısında hələ də revanşist düşüncənin müəyyən elementlərinin mövcudluğunu göstərir.
Eldəniz Zeynalov,
Nizami Rayon İcra Hakimiyyətinin əməkdaşı
