Demokratik, hüquqi və dünyəvi dövlət quruculuğu, milli dövlətçilik ənənələrinin qorunması, insan hüquq və azadlıqlarının təmin edilməsi, milli-mənəvi dəyərlərin yaşadılması və Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində layiqli yer tutması Heydər Əliyevin siyasi fəaliyyətinin mühüm istiqamətlərini təşkil etmişdir.
Azərbaycanın dövlət müstəqilliyini bərpa etdiyi 1991-ci il ölkənin tarixində yeni mərhələnin başlanğıcı oldu. Lakin müstəqilliyin ilk illəri son dərəcə mürəkkəb siyasi, hərbi və iqtisadi proseslərlə müşayiət edildi. Ermənistanın Azərbaycana qarşı təcavüzünün genişlənməsi, iqtisadiyyatın zəifləməsi, hakimiyyət uğrunda siyasi çəkişmələr və idarəetmədə ciddi problemlər ölkənin ümumi vəziyyətinə mənfi təsir göstərirdi.
1993-cü ilin may-iyun aylarında vəziyyət daha da ağırlaşdı. Ölkədə vətəndaş qarşıdurması təhlükəsi yarandı və dövlət müstəqilliyinin qorunması ilə bağlı ciddi narahatlıqlar meydana çıxdı. Məhz belə bir tarixi mərhələdə xalqın tələbi ilə Heydər Əliyev Bakıya dəvət edildi. 1993-cü il iyunun 15-də onun Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri seçilməsi ölkənin siyasi həyatında mühüm hadisə oldu.
Heydər Əliyevin siyasi hakimiyyətə qayıdışı ilə dövlət idarəçiliyində yeni mərhələnin əsası qoyuldu. Əsas məqsədlərdən biri ölkədə sabitliyin təmin edilməsi, dövlət institutlarının möhkəmləndirilməsi, iqtisadi tənəzzülün qarşısının alınması və müstəqilliyin dönməzliyinin təmin edilməsi idi.
Heydər Əliyevin xalq arasında böyük nüfuza malik olmasının əsas səbəblərindən biri onun Azərbaycan dövlətçiliyinə və xalqına uzunmüddətli xidmətləri idi. O, müxtəlif dövrlərdə ölkəyə rəhbərlik edərkən idarəçilik təcrübəsi, siyasi uzaqgörənliyi və milli maraqları ön plana çıxaran mövqeyi ilə seçilmişdir.
1990-cı ildə Azərbaycana qayıdan Heydər Əliyev Naxçıvanda siyasi fəaliyyətini davam etdirmiş, 1991-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Sovetinin sədri seçilmişdir. 1992-ci il noyabrın 21-də isə Yeni Azərbaycan Partiyasının təsis konfransında partiyanın sədri seçilmişdir.
Onun siyasi fəaliyyətinin mühüm xüsusiyyətlərindən biri müzakirə olunan məsələnin mahiyyətini düzgün müəyyənləşdirmək və hadisələrə dövlətçilik, milli maraq və strateji inkişaf baxımından yanaşmaq bacarığı idi. Bu yanaşma sonrakı illərdə Azərbaycanın siyasi və iqtisadi inkişaf strategiyasının formalaşmasında mühüm rol oynadı.
Heydər Əliyevin siyasi üslubunun mühüm xüsusiyyətlərindən biri strateji düşüncə ilə praktik idarəçiliyi birləşdirməsi idi. O, dövlət quruculuğuna yalnız cari problemlərin həlli kimi deyil, uzunmüddətli inkişaf strategiyasının formalaşdırılması kimi yanaşırdı. Onun rəhbərliyi dövründə dövlət institutlarının möhkəmləndirilməsi, qanunvericilik bazasının formalaşdırılması, iqtisadi islahatların həyata keçirilməsi və Azərbaycanın beynəlxalq əlaqələrinin genişləndirilməsi istiqamətində mühüm addımlar atıldı. 1995-ci ildə müstəqil Azərbaycanın Konstitusiyasının qəbul edilməsi dövlət quruculuğunun hüquqi əsaslarının möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm mərhələ oldu.
Heydər Əliyevin dövlətçilik fəlsəfəsində dövlətin güclü olması ilə vətəndaşın hüquq və azadlıqlarının təmin edilməsi arasında əlaqə xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı. Demokratik, hüquqi və dünyəvi dövlət quruculuğu Azərbaycanın strateji inkişaf istiqamətlərindən biri kimi müəyyənləşdirildi.
Heydər Əliyevin dövlətçilik siyasətinin əsas qayələrindən biri Azərbaycanın müstəqilliyinin qorunması və möhkəmləndirilməsi idi. O, müstəqilliyi sadəcə siyasi status kimi deyil, xalqın gələcəyini müəyyən edən fundamental milli dəyər kimi qiymətləndirirdi.
Heydər Əliyevin dövlətçilik siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri milli neft strategiyasının hazırlanması və həyata keçirilməsi idi. 1994-cü ildə “Əsrin müqaviləsi”nin imzalanması Azərbaycanın enerji siyasətində yeni mərhələ açdı. Xarici sərmayələrin ölkəyə cəlb olunması, enerji resurslarının dünya bazarlarına çıxarılması və müasir neft-qaz infrastrukturunun yaradılması Azərbaycanın iqtisadi imkanlarının genişlənməsinə mühüm təsir göstərdi. Neft strategiyasının əhəmiyyəti yalnız enerji sektorunun inkişafı ilə məhdudlaşmırdı. Bu strategiya Azərbaycanın iqtisadi müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi, xarici investisiyaların cəlb olunması və ölkənin beynəlxalq iqtisadi əlaqələrinin genişləndirilməsi üçün imkanlar yaratdı.
1993-cü ildən sonrakı dövrdə Azərbaycanda dövlət quruculuğu istiqamətində mühüm dəyişikliklər həyata keçirildi. Dövlət idarəetmə sisteminin möhkəmləndirilməsi, qanunvericilik bazasının yenilənməsi, iqtisadi islahatların aparılması və siyasi sabitliyin təmin edilməsi ölkənin inkişafı üçün yeni imkanlar yaratdı.
Heydər Əliyevin dövlətçilik irsinin əsas ideyalarından biri ondan ibarətdir ki, müstəqillik qorunmalı, dövlət daim inkişaf etdirilməli, milli maraqlar müdafiə olunmalı və Azərbaycan xalqının gələcək rifahı naminə ardıcıl siyasət həyata keçirilməlidir.
Eldar Əsədov,
YAP Tərtər rayon təşkilatının sədri
