Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Cənab İlham Əliyevin Sərəncamı ilə təsis edilən şəhər günləri sırasında 17 Oktyabr – Füzuli Şəhəri Günü xüsusi tarixi, mənəvi və mühüm strateji əhəmiyyət kəsb edir. 2020-ci ilin nəfəs kəsən payızında, 44 gün davam edən Vətən müharibəsinin 21-ci günündə – oktyabrın 17-də Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi altında rəşadətli Azərbaycan Ordusu Füzuli şəhərini və rayonun bir neçə kəndini düşmən işğalından azad edərək xalqımıza unudulmaz Zəfər sevinci bəxş etdi.
Füzuli əməliyyatı Vətən müharibəsinin hərbi-strateji baxımdan en əhəmiyyətli və mürəkkəb döyüşlərindən biri kimi tariximizə qızıl hərflərlə yazıldı. Düşmənin 30 il ərzində qurduğu keçilməz “Onyan xətti”nin və çoxsaylı möhkəmləndirilmiş istehkamların darmadağın edilərək yarılması müharibənin sonrakı gedişatına həlledici təsir göstərdi, Şuşaya və digər torpaqlarımıza gedən Zəfər yolunu taybatay açdı. Bu gün Füzuli təkcə qəhrəmanlıq salnaməmizin deyil, həm də işğaldan dirçəlişə uzanan möhtəşəm inkişaf modelinin parlaq rəmzidir.
1993-cü il avqustun 23-dək Füzuli rayonu respublikanın ən iri kənd təsərrüfatı və mədəniyyət ocaqlarından biri hesab olunurdu. Rayon zəngin üzümçülük, taxılçılıq, heyvandarlıq təsərrüfatına, eləcə də inkişaf etmiş emal sənayesinə sahib idi. Füzuli şəhəri özünəməxsus arxitekturası, tarixi abidələri, məşhur Dram Teatrı, zəngin kitabxanaları, Şərq memarlığının inciləri və əsrlərin yadigarı olan böyük çinar ağacları ilə tanınırdı. Rayonda onlarla məktəb, xəstəxana, mədəniyyət sarayı və muzey fəaliyyət göstərirdi, küçələri isə uşaq gülüşləri ilə coşurdu.
illik erməni işğalı dövründə Füzuli şəhəri və onun yüzlərlə kəndi görünməmiş vandalizmə və vəhşiliyə məruz qaldı. İşğalçılar şəhəri sözün əsl mənasında yerlə-yeksan edərək bütün yaşayış binalarını, məktəbləri, xəstəxanaları, tarixi və mədəniyyət abidələrini qarət edib dağıtdılar. Füzuli şəhəri xarici jurnalistlər və beynəlxalq müşahidəçilər tərəfindən “Ruhlar şəhəri” və “Açıq səma altında xarabalıq” adlandırıldı. Rayonun minlərlə hektar ərazisi minalarla çirkləndirildi, yaşıllıqlar məhv edildi, biomüxtəlifliyə və ekologiyaya ağır zərbə vuruldu (ekosid).
İşğaldan azad olunduqdan dərhal sonra Azərbaycan dövləti Füzulidə tarixdə bənzərinə rast gəlinməyən miqyasda və sürətdə bərpa-yenidənqurma layihələrinə start verdi. Müasir şəhərsalma prinsiplərinə, “Ağıllı şəhər” (Smart City) və “Yaşıl enerji” konsepsiyalarına uyğun olaraq Füzulinin Baş Planı təsdiq edildi.
Ümumilikdə Füzuli işğalından azad edildikdən sonra görülən quruculuq və yenidənqurma tədbirlərini aşağıdakı kimi sistemləşdirə bilərik:
*Nəqliyyat İnfrastrukturu* Füzuli Beynəlxalq Hava Limanı rekord müddətdə — cəmi 8 aya tikilərək işə salındı; Zəfər Yolu, Füzuli–Hadrut, Füzuli–Şuşa avtomobil yolları və dəmir yolu xətləri çekildi.
*Mənzil Fondu və Qayıdış* Yüzlərlə mənzildən ibarət müasir yaşayış kompleksləri istifadəyə verildi; mindən çox ailə (minlərlə sakin) artıq öz doğma yurduna köçürüldü.
*Təhsil və Mədəniyyət* Özbəkistan xalqının qardaşlıq hediyyəsi olan Mirzə Uluqbəy adına 960 şagird yerlik tam orta məktəb və Qazaxıstanın hediyyəsi olan Kurmanqazı adına Uşaq Yaradıcılıq Mərkəzi tikildi.
*Enerji və Kommunal*”Füzuli” Yarımstansiyası, modern su təmizləmə qurğuları, fiber-optik rabitə və bərpa olunan enerji layihələri istifadəyə verildi.
Füzulinin azad edilməsi və onun sürətli bərpası şəxsən Prezident İlham Əliyevin qətiyyətli siyasi iradəsinin, uzaqgörən strateq yanaşmasının və xalqına olan sonsuz sevgisinin parlaq təzahürüdür. Müzəffər Ali Baş Komandan hərbi əməliyyatların gedişində Füzuli istiqamətindəki döyüşlərə birbaşa rəhbərlik etmişdir.
Postmünaqişə dövründə də dövlət başçısı Füzuliyə onlarca dəfə səfər etmiş, hər bir mühüm infrastruktur obyektinin təməlqoyma və açılış mərasimlərində şəxsən iştirak etmişdir:
*Tarixi Təməlqoymalar*: Prezident İlham Əliyev Füzuli şəhərinin Baş Planının açılışını etmiş, ilk yaşayış məhəlləsinin, Füzuli Mərkəzi Xəstəxanasının, Peşə Liseyinin və Mərkəzi Parkın təməlini qoymuşdur.
*Beynəlxalq Diplomatik Mərkəz*: Türkiyə Respublikasının Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan, Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyev və Qazaxıstan Prezidenti Qasım-Jomart Tokayev kimi xarici dövlət rəhbərlərinin Füzuliyə səfərləri Cənab Prezidentin təşəbbüsü ilə həyata keçirilmiş, Füzuli beynəlxalq diplomatik görüşlərin mərkəzinə çevrilmişdir.
*Böyük Qayıdışa Şəxsi Nəzarət*: Dövlət başçısı Füzuliyə köçən ilk sakinlərlə görüşərək onlara yeni mənzillərinin açarlarını şəxsən təqdim etmiş, onların sosial rifahını daim diqqətdə saxlamışdır.
Bu gün 17 Oktyabr Füzuli Şəhəri Günü sadəcə təqvimdəki bir tarix deyil, böyük zəfərin, dirçəlişin və milli qürurun bayramıdır. Dünən xarabalıqlar içində olan, düşmən tapdağı altında qalan Füzuli bu gün Cənab Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə sürətlə inkişaf edən, müasir arxitekturası, modern infrastrukturu və xoşbəxt sakinləri ilə Qarabağın və Şərqi Zəngəzurun parlayan ulduzuna çevrilməkdədir.
30 il boyunca həsrətlə doğma torpaqlarını gözləyən füzulililər artıq öz ata-baba yurdlarında qalib xalqın vətəndaşları kimi başıdik, əmin-amanlıq və firavanlıq içində yaşayırlar. Füzuli şəhəri Azərbaycan dövlətinin sarsılmaz gücünün, yaratmaq əzminin və nəsillərə miras qalacaq böyük Qayıdış dastanının ən parlaq səhifəsidir.
Füzuli Şəhəri Gününüz mübarək olsun!
Sabir Məmmədli,
YAP Yasamal rayon “S.Əsgərova küç 85” ünvanı (ƏƏSMN) üzrə ərazi partiya təşkilatının fəal üzvü.
