Qlobal siyasətdə dövlətlərin mövqeyinin güclənməsi yalnız onların milli imkanlarından deyil, beynəlxalq təşkilatlarda qurduqları əlaqələrdən və çoxtərəfli əməkdaşlıqda iştirak səviyyəsindən də asılıdır. Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemi ölkələrdən müxtəlif məsələlər üzrə dialoq aparmağı, ortaq maraqları müəyyənləşdirməyi və qlobal problemlərin həllində birgə fəaliyyət göstərməyi tələb edir. Azərbaycan ilə Laos arasındakı münasibətlərdə beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlıq bu baxımdan əhəmiyyətli istiqamət təşkil edir.
Prezident İlham Əliyevin Laos Prezidenti Thonqlun Sisulitin Azərbaycana səfəri zamanı mətbuata verdiyi bəyanatda iki ölkənin beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində qarşılıqlı fəaliyyətinə diqqət yetirilməsi siyasi əlaqələrin çoxtərəfli müstəvidə də inkişaf etdiyini göstərir. Dövlətlər arasında bu cür əməkdaşlıq müxtəlif beynəlxalq məsələlərə dair mövqelərin müzakirəsinə, qarşılıqlı məlumat mübadiləsinə və ortaq maraqların müəyyənləşdirilməsinə şərait yaradır.
Beynəlxalq təşkilatlar dövlətlərə öz mövqelərini təqdim etmək və digər ölkələrlə məsləhətləşmələr aparmaq üçün mühüm platformalar verir. Birləşmiş Millətlər Təşkilatı və digər çoxtərəfli qurumlar çərçivəsində həyata keçirilən diplomatik fəaliyyət beynəlxalq hüququn prinsiplərinin, dövlətlərin suverenliyinə hörmətin və əməkdaşlıq mexanizmlərinin müzakirəsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan və Laosun bu platformalarda təmaslarının genişləndirilməsi qarşılıqlı anlaşmanın möhkəmlənməsinə xidmət edə bilər.
Azərbaycanın xarici siyasətində beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə əsaslanan münasibətlərin inkişafı mühüm yer tutur. Ölkə müxtəlif dövlətlərlə əlaqələrini qarşılıqlı hörmət, suveren bərabərlik və daxili işlərə qarışmamaq prinsipləri əsasında qurmağa çalışır. Laosla siyasi dialoq da bu prinsiplərin ikitərəfli münasibətlərdə əhəmiyyətini nümayiş etdirir. Dövlətlər arasında etibarlı əlaqələrin formalaşması üçün qarşı tərəfin milli maraqlarının və inkişaf xüsusiyyətlərinin nəzərə alınması vacibdir.
Çoxtərəfli diplomatiyanın digər mühüm istiqaməti qlobal inkişaf məsələləridir. İqlim dəyişmələri, ərzaq təhlükəsizliyi, yoxsulluğun azaldılması, rəqəmsal texnologiyaların inkişafı və dayanıqlı iqtisadi artım kimi məsələlər beynəlxalq əməkdaşlığı zəruri edir. Azərbaycan və Laos bu mövzular üzrə təcrübə mübadiləsi aparmaqla öz milli inkişaf məqsədlərinə uyğun yeni yanaşmaları öyrənə bilərlər. Bu əməkdaşlığın səmərəsi konkret ehtiyacların müəyyən edilməsindən və həyata keçirilə bilən təşəbbüslərin seçilməsindən asılıdır.
Beynəlxalq təşkilatlarda əməkdaşlıq dövlətlərin bir-birini daha yaxşı tanımasına da imkan yaradır. Müxtəlif tədbirlərdə keçirilən görüşlər, nümayəndə heyətləri arasında məsləhətləşmələr və birgə təşəbbüslər ikitərəfli əlaqələrin gündəlik diplomatik fəaliyyətlə tamamlanmasına kömək edir. Bu təmaslar nəticəsində tərəflər yeni əməkdaşlıq mövzularını müəyyənləşdirə, mövcud problemlər barədə fikir mübadiləsi apara və qarşılıqlı faydalı qərarların hazırlanmasına töhfə verə bilərlər.
Parlamentlərarası əlaqələr də beynəlxalq əməkdaşlığın tamamlayıcı elementidir. Azərbaycan və Laos parlamentlərinin beynəlxalq platformalarda təmsil olunması, deputatlar arasında görüşlərin keçirilməsi və qanunvericilik təcrübəsinin öyrənilməsi dövlətlərarası dialoqun ictimai-siyasi əsaslarını genişləndirə bilər. Parlament diplomatiyası icra hakimiyyəti səviyyəsində aparılan danışıqları əvəz etmir, lakin onları tamamlayaraq münasibətlərin daha geniş müstəvidə inkişafına şərait yaradır.
İki ölkə arasında beynəlxalq əməkdaşlığın gələcəkdə daha səmərəli olması üçün müntəzəm məsləhətləşmələrin davam etdirilməsi vacibdir. Ümumi maraq doğuran məsələlərin müəyyənləşdirilməsi, mövqelərin əvvəlcədən müzakirəsi və birgə təşəbbüslərin hazırlanması qarşılıqlı fəaliyyətin nəticələrini gücləndirə bilər. Eyni zamanda, hər bir beynəlxalq məsələyə münasibətdə milli maraqların və mövcud öhdəliklərin nəzərə alınması diplomatik əməkdaşlığın məsuliyyətli şəkildə aparılmasını tələb edir.
Azərbaycan–Laos münasibətlərinin beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində inkişafı iki dövlətin daha geniş qlobal dialoqda iştirak imkanlarını artırır. Qarşılıqlı hörmət və konstruktiv yanaşma əsasında qurulan əməkdaşlıq beynəlxalq məsələlərin müzakirəsinə, ortaq maraqların qorunmasına və dövlətlər arasında etimadın möhkəmlənməsinə xidmət edə bilər. Bu istiqamətdə davamlı siyasi təmasların saxlanılması ikitərəfli əlaqələrin beynəlxalq müstəvidə də möhkəm əsaslara söykənməsinə imkan yaradacaqdır.
Şəhanə Yaqutova,
YAP Xətai rayon təşkilatının fəalı
