Müasir qlobal inkişaf mərhələsində rəqəmsallaşma dövlətlərin iqtisadi, siyasi və sosial həyatında əsas prioritet istiqamətlərdən birinə çevrilmişdir. İnformasiya-kommunikasiya texnologiyalarının sürətli inkişafı, süni intellektin tətbiq sahələrinin genişlənməsi və böyük həcmli məlumatların emalı imkanlarının artması yeni dünya nizamının formalaşmasında mühüm rol oynayır. Prezident İlham Əliyevin “Azərbaycanın yeni rəqəmsal arxitekturası” adlı vahid fəaliyyət planına həsr olunmuş müşavirədə çıxışı məhz bu kontekstdə Azərbaycanın strateji baxışını və uzunmüddətli inkişaf modelini müəyyənləşdirən fundamental sənəd xarakteri daşıyır.
Dövlət başçısı çıxışında xüsusi vurğulamışdır ki, Azərbaycanın bir çox üstünlükləri mövcuddur və bunlardan biri ölkəmizin əlverişli coğrafi mövqeyidir. Azərbaycan Asiya ilə Avropa arasında yerləşməklə mühüm tranzit və logistika qovşağı rolunu oynayır. Şimal-Cənub və Şərq-Qərb nəqliyyat dəhlizlərinin üzərində yerləşməsi ölkəmizin geostrateji əhəmiyyətini daha da artırır. Lakin Prezidentin də qeyd etdiyi kimi, coğrafi mövqe özlüyündə üstünlük deyil, bu üstünlük düzgün idarəçilik və uzaqgörən siyasət nəticəsində real inkişaf faktoruna çevrilməlidir. Azərbaycan məhz məqsədyönlü siyasət nəticəsində coğrafi mövqeyini iqtisadi inkişafın aparıcı amillərindən birinə çevirməyə nail olmuşdur.
Ölkəmizin enerji sektorunda qazandığı zəngin təcrübə yeni rəqəmsal mərhələyə keçid üçün möhkəm baza formalaşdırır. Neft-qaz layihələrinin uğurla icrası, beynəlxalq enerji şirkətləri ilə səmərəli əməkdaşlıq, boru kəmərlərinin inşası Azərbaycanın yüksək texniki və təşkilati potensialını nümayiş etdirmişdir. Bu layihələr böyük maliyyə resursları, qabaqcıl texnologiyalar və geniş beynəlxalq əlaqələr tələb edirdi. Azərbaycan bütün bu tələbləri uğurla yerinə yetirərək özünü etibarlı və strateji tərəfdaş kimi təsdiqləmişdir. Eyni zamanda, bu təcrübə göstərir ki, ölkəmiz iri miqyaslı infrastruktur layihələrinin icrasında həm idarəetmə, həm də texniki baxımdan yetkin modelə malikdir.
Prezident İlham Əliyev vurğulamışdır ki, nəqliyyat və energetika dəhlizləri gələcəkdə rəqəmsal dəhlizlərə çevrilməlidir. Bu yanaşma müasir dövrün çağırışlarına uyğun olaraq fiziki infrastrukturun rəqəmsal infrastrukturla inteqrasiyasını nəzərdə tutur. Artıq neft-qaz kəmərlərinin tikintisi zamanı müəyyən fiber-optik imkanlar nəzərə alınmışdır. Lakin bu günün tələbləri daha geniş miqyaslı, sürətli və təhlükəsiz məlumat ötürmə şəbəkələrinin yaradılmasını tələb edir. Bu baxımdan, Azərbaycanın regional rəqəmsal qovşağa çevrilməsi strateji hədəf kimi müəyyənləşdirilməlidir.
Rəqəmsallaşma yalnız texniki yenilənmə deyil, həm də iqtisadi modelin transformasiyası deməkdir. Süni intellekt texnologiyalarının tətbiqi, data mərkəzlərinin yaradılması və elektron hökumət sistemlərinin təkmilləşdirilməsi ölkənin innovativ potensialını artırır. Bu proses iqtisadiyyatın şaxələndirilməsinə, qeyri-neft sektorunun inkişafına və rəqəmsal iqtisadiyyatın formalaşmasına təkan verir. Rəqəmsal transformasiya həmçinin dövlət idarəçiliyində şəffaflığın artırılmasına, operativliyin yüksəldilməsinə və xidmət keyfiyyətinin yaxşılaşdırılmasına şərait yaradır.
Bununla yanaşı, yeni rəqəmsal arxitekturanın formalaşdırılması insan kapitalının inkişafını da zəruri edir. Yüksək ixtisaslı mütəxəssislərin hazırlanması, informasiya təhlükəsizliyinin təmin olunması, rəqəmsal savadlılığın artırılması dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri olmalıdır. Çünki rəqəmsal transformasiya yalnız texnoloji resurslarla deyil, bilik və bacarıqlarla da ölçülür. Bu baxımdan təhsil sisteminin modernləşdirilməsi, innovativ təlim proqramlarının tətbiqi və gənclərin rəqəmsal bacarıqlarının inkişafı xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Prezidentin çıxışında ifadə olunan əsas ideyalardan biri də dayanıqlı inkişaf konsepsiyası ilə rəqəmsallaşmanın vəhdətidir. Rəqəmsal iqtisadiyyatın qurulması ölkənin uzunmüddətli sabitliyini və rəqabət qabiliyyətini təmin etməlidir. Azərbaycan artıq nəqliyyat və enerji dəhlizləri vasitəsilə regionun əsas mərkəzlərindən birinə çevrilmişdir. Növbəti mərhələdə bu mövqe rəqəmsal sahədə də möhkəmləndirilməlidir. Regional və beynəlxalq məlumat axınlarının ölkəmiz üzərindən keçməsi, müasir data mərkəzlərinin yaradılması və rəqəmsal xidmət ixracının genişləndirilməsi strateji prioritetlər kimi çıxış edir.
Nəticə olaraq qeyd etmək olar ki, Prezident İlham Əliyevin “Azərbaycanın yeni rəqəmsal arxitekturası”na dair çıxışı ölkəmizin gələcək inkişaf trayektoriyasını müəyyənləşdirən mühüm strateji yanaşmanı əks etdirir. Mövcud coğrafi üstünlüklər, enerji və infrastruktur sahəsində toplanmış təcrübə, beynəlxalq tərəfdaşlıq modeli və siyasi iradə Azərbaycanın rəqəmsal transformasiya prosesində uğur qazanması üçün güclü əsas yaradır. Sistemli və ardıcıl siyasət nəticəsində Azərbaycan təkcə tranzit və enerji mərkəzi deyil, həm də regionun mühüm rəqəmsal və texnoloji mərkəzlərindən birinə çevrilə bilər. Bu isə ölkənin dayanıqlı inkişafına, iqtisadi müstəqilliyinin möhkəmlənməsinə və qlobal rəqabət qabiliyyətinin artmasına xidmət edəcəkdir.
Fərəcova Şəfa,
Xəzər rayonu, 334 nömrəli tam orta məktəbin müəllimi
