2026-cı il mayın 4-də keçirilmiş Avropa Siyasi Birliyinin 8-ci Zirvə toplantısı çərçivəsində Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin videobağlantı formatında çıxışı regionda formalaşmaqda olan yeni siyasi və iqtisadi reallıqların təqdimatı baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb etdi. Dövlət başçısının çıxışı yalnız diplomatik bəyanat deyil, həm də post-münaqişə dövründə Cənubi Qafqazda yaranmış sülh mühitinin real nəticələrinin nümayişi idi.
Prezident İlham Əliyev çıxışında xüsusi olaraq vurğuladı ki, Azərbaycan və Ermənistan arasında artıq sülhün əldə olunması faktı mövcuddur. Bu fakt təkcə siyasi bəyanatlarla deyil, konkret addımlarla və praktiki nəticələrlə təsdiqlənir. Belə ki, uzun illər davam etmiş qarşıdurmadan sonra tərəflər arasında etimad mühitinin formalaşması istiqamətində mühüm addımlar atılmışdır.
Bu kontekstdə ötən ilin avqust ayında Ağ Evdə baş tutmuş görüş xüsusi qeyd olunmalıdır. Məhz həmin görüş zamanı Azərbaycan və Ermənistan liderləri Birgə Bəyannamə imzalamış, sənədə ABŞ Prezidenti Donald Trump şahid qismində imza atmışdır. Bununla yanaşı, hər iki ölkənin xarici işlər nazirləri sülh sazişinin mətnini paraflamış, bu da prosesin hüquqi baxımdan yekunlaşmaq üzrə olduğunu göstərmişdir.
Prezident İlham Əliyev çıxışında qeyd etdi ki, Azərbaycan tərəfi sülhün möhkəmləndirilməsi istiqamətində birtərəfli addımlar atmaqdan çəkinmir. Bunun bariz nümunəsi kimi 1990-cı illərin əvvəllərindən etibarən Ermənistana tətbiq edilən bütün tranzit məhdudiyyətlərinin aradan qaldırılması göstərilə bilər. Bu qərar regionda iqtisadi əlaqələrin bərpasına və qarşılıqlı asılılığın artmasına mühüm töhfə vermişdir.
Artıq bu qərarın konkret nəticələri də müşahidə olunmaqdadır. Belə ki, Azərbaycan ərazisi vasitəsilə Ermənistana 28 min ton yük daşınmışdır. Bu göstərici regionda nəqliyyat-kommunikasiya xətlərinin bərpasının yalnız nəzəri deyil, praktiki reallıq olduğunu sübut edir. Eyni zamanda, bu addım Azərbaycanın konstruktiv mövqeyinin və sülhə sadiqliyinin göstəricisidir.
Bununla yanaşı, Azərbaycan daha bir mühüm addım ataraq ilk dəfə olaraq öz neft məhsullarını Ermənistana ixrac etməyə başlamışdır. Bu çərçivədə indiyədək 12 min ton benzin və dizel yanacağı Ermənistana təchiz edilmişdir. Bu fakt yalnız iqtisadi əməkdaşlığın başlanğıcı deyil, həm də tərəflər arasında qarşılıqlı etimadın formalaşmasının mühüm indikatorudur.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında vurğulanan əsas məqamlardan biri də ondan ibarət idi ki, Azərbaycan regionda uzunmüddətli sülhün təmin olunması üçün ardıcıl və prinsipial siyasət yürüdür. Bu siyasət yalnız milli maraqlara deyil, həm də regional sabitlik və təhlükəsizliyə xidmət edir. Azərbaycan tərəfindən atılan addımlar göstərir ki, ölkə sülh gündəliyinin təşəbbüskarı və aparıcı qüvvəsidir.
Eyni zamanda, bu proseslər Avropa üçün də mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Avropa Siyasi Birliyi platformasında səsləndirilən fikirlər göstərir ki, Cənubi Qafqaz artıq qarşıdurma məkanı deyil, əməkdaşlıq və inteqrasiya regionuna çevrilməkdədir. Bu isə Avropanın enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat marşrutlarının şaxələndirilməsi və yeni iqtisadi imkanların yaranması baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır.
Azərbaycanın təşəbbüsləri nəticəsində regionda formalaşan yeni reallıqlar, xüsusilə də nəqliyyat dəhlizlərinin açılması və iqtisadi əlaqələrin genişlənməsi, həm də Avropa ilə Asiya arasında körpü rolunun daha da güclənməsinə şərait yaradır. Bu kontekstdə Azərbaycan yalnız regional deyil, həm də qlobal miqyasda mühüm aktora çevrilməkdədir.
Nəticə etibarilə, Prezident İlham Əliyevin Avropa Siyasi Birliyinin Zirvə toplantısında çıxışı bir daha göstərdi ki, Azərbaycan post-münaqişə dövründə sülhün təmin olunması və əməkdaşlığın inkişafı istiqamətində konkret və ardıcıl siyasət həyata keçirir. Ermənistana tranzit imkanlarının açılması, enerji resurslarının ixracı və ticarət əlaqələrinin qurulması bu siyasətin real nəticələridir.
Bu çıxış həm də beynəlxalq ictimaiyyətə aydın mesaj idi: Cənubi Qafqazda yeni dövr başlayıb və bu dövr əməkdaşlıq, qarşılıqlı etimad və davamlı inkişaf üzərində qurulur. Azərbaycanın bu prosesdə oynadığı rol isə regionun gələcək inkişaf trayektoriyasını müəyyən edən əsas amillərdən biri kimi çıxış edir.
İslam Bafadarov,
Yeni Azərbaycan Partiyasının məsləhətçisi
