Özbəkistanın son illərdə nümayiş etdirdiyi dinamik inkişaf Mərkəzi Asiyanın iqtisadi və siyasi mənzərəsində mühüm dəyişikliklər yaradıb. Daşkəndin müasir şəhər infrastrukturu, yeni istehsal müəssisələri, investisiya layihələri və iqtisadi fəallığın artması ölkənin inkişaf prosesinin miqyasını aydın şəkildə göstərir. Prezident İlham Əliyevin Özbəkistanın yüksəliş mərhələsini xüsusi qeyd etməsi bu tərəqqiyə Azərbaycanın yüksək siyasi qiymət verdiyini nümayiş etdirir. Özbəkistanın iqtisadi potensialının genişlənməsi yalnız ölkənin daxili inkişafı baxımından deyil, onun regional əməkdaşlıq imkanlarının artması baxımından da mühüm əhəmiyyət daşıyır. Güclü iqtisadiyyata malik Özbəkistanın qonşu və tərəfdaş dövlətlərlə daha intensiv əlaqələr qurması Mərkəzi Asiyanın ümumi iqtisadi fəallığının yüksəlməsinə şərait yaradır.
Bu inkişaf fonunda Azərbaycan–Özbəkistan iqtisadi münasibətlərinin qarşısında daha böyük hədəflərin müəyyənləşdirilməsi tamamilə məntiqlidir. Bir milyard ABŞ dolları həcmində ticarət dövriyyəsinə çatmaq məqsədinin uzaq perspektiv kimi deyil, yaxın illərdə əldə olunacaq real nəticə kimi qiymətləndirilməsi iki ölkənin mövcud potensialına olan inamı göstərir. Bunun üçün yalnız ənənəvi mal mübadiləsinin artırılması kifayət etmir. İstehsal kooperasiyasının genişləndirilməsi, birgə müəssisələrin yaradılması, qarşılıqlı investisiyaların təşviqi və özəl sektorlar arasında birbaşa əlaqələrin gücləndirilməsi əsas istiqamətlərdən ola bilər. İki ölkənin iqtisadi imkanlarının daha sıx əlaqələndirilməsi nəticəsində ticarət münasibətləri daha şaxəli və davamlı xarakter qazana bilər.
Ticarət həcminin artırılmasına imkan verən digər mühüm amil nəqliyyat və logistika bağlantılarının inkişafıdır. Azərbaycan ilə Özbəkistan arasında iqtisadi əməkdaşlığın coğrafi imkanlarını nəzərə aldıqda, Xəzər üzərindən və Azərbaycan ərazisindən keçən nəqliyyat marşrutlarının əhəmiyyəti xüsusilə artır. Özbəkistan məhsullarının yeni bazarlara çıxarılması, Azərbaycan biznesinin Mərkəzi Asiyada mövqelərinin genişləndirilməsi və tranzit imkanlarının səmərəli istifadəsi qarşılıqlı ticarətin artmasına əlavə stimul verə bilər. Bu baxımdan bir milyardlıq göstərici yalnız statistik hədəf deyil, daha geniş iqtisadi inteqrasiyanın nəticəsi kimi nəzərdən keçirilməlidir. Ticarətin artması ilə yanaşı, logistika, istehsal, xidmət və investisiya sahələrində yeni əməkdaşlıq zəncirlərinin yaranması iki ölkənin iqtisadi əlaqələrini daha dayanıqlı əsaslara keçirə bilər.
Azərbaycan və Özbəkistan arasında münasibətlərin gələcək inkişafı üçün ən mühüm üstünlüklərdən biri siyasi etimadla iqtisadi maraqların bir-birini tamamlamasıdır. Özbəkistanın yüksəliş mərhələsində olması yeni investisiya və biznes imkanlarını artırır, Azərbaycanın regional nəqliyyat və iqtisadi bağlantılarda mövqeyinin güclənməsi isə bu imkanların daha geniş coğrafiyaya çıxarılmasına şərait yaradır. Beləliklə, qarşıya qoyulan bir milyardlıq ticarət hədəfi daha böyük strateji mənzərənin yalnız bir hissəsidir. Əsas məqsəd Azərbaycan və Özbəkistan arasında elə bir iqtisadi əməkdaşlıq sistemi qurmaqdır ki, burada ticarət dövriyyəsinin artımı, qarşılıqlı investisiyalar, sənaye kooperasiyası və nəqliyyat əlaqələri paralel şəkildə inkişaf etsin. Bu istiqamətdə ardıcıl addımlar atıldıqca Bakı–Daşkənd tərəfdaşlığının həm ikitərəfli münasibətlərə, həm də Cənubi Qafqazla Mərkəzi Asiya arasında formalaşan yeni geoiqtisadi əlaqələrə mühüm töhfə vermək potensialı daha da artacaq.
Xəyal Rzayev,
YAP Xəzər RT-ı gənc fəalı
