Müstəqil dövlət quruculuğunun əsas göstəricilərindən biri vətəndaşların hüquq və azadlıqlarının hüquqi təminatıdır. Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra yeni dövlətin qarşısında insan hüquqlarını müasir hüquqi prinsiplər əsasında qoruyan sistem yaratmaq vəzifəsi dayanırdı. 3 oktyabr 1993-cü ildən sonrakı dövlət quruculuğu prosesində bu istiqamət də hüquqi və institusional islahatların tərkib hissəsinə çevrildi.
1995-ci ildə qəbul edilən Konstitusiyanın mühüm hissələrindən biri insan və vətəndaş hüquq və azadlıqlarına həsr olunmuş müddəalardır. Konstitusiya ədalət, azadlıq və təhlükəsizliyin təmin edilməsini dövlət quruculuğunun əsas məqsədləri sırasında müəyyən edir. Bu, insan hüquqlarının dövlətin hüquqi sistemində fundamental prinsip kimi təsbit edilməsi baxımından əhəmiyyətlidir.
Ulu Öndər Heydər Əliyevin rəhbərliyi dövründə hüquq və məhkəmə sisteminin formalaşdırılması istiqamətində də addımlar atıldı. Hüquqi dövlətin qurulması məhkəmə institutlarının, qanunvericiliyin və hüquq-mühafizə sisteminin fəaliyyətinin müasir dövlətçilik prinsiplərinə uyğunlaşdırılmasını tələb edirdi. Bu proses təkcə qanunların dəyişdirilməsi deyil, hüquqi düşüncə və dövlət idarəçiliyi mədəniyyətinin yenilənməsi məsələsi idi.
İnsan hüquqlarının qorunması dövlətin beynəlxalq münasibətlərinə də təsir göstərir. Müasir beynəlxalq sistemdə dövlətin hüquqi institutlarının inkişaf səviyyəsi onun beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlığının mühüm istiqamətlərindən biridir. Azərbaycan müstəqilliyinin möhkəmlənməsi ilə beynəlxalq təşkilatlarla əlaqələrini genişləndirdi və öz hüquqi sistemini beynəlxalq təcrübə ilə əlaqələndirmək imkanlarını artırdı. Rəsmi mənbələr də 1993-cü ildən sonrakı dövrü Azərbaycanın dünya birliyinə inteqrasiyasının mühüm mərhələsi kimi göstərir.
Beləliklə, 3 oktyabr 1993-cü il insan hüquqlarının dövlət siyasətində daha sistemli şəkildə yer almasına aparan siyasi mərhələnin başlanğıcı kimi təhlil edilə bilər. Ulu Öndər Heydər Əliyevin Prezident seçilməsi ilə dövlət quruculuğunun hüquqi istiqamətləri genişləndi və 1995-ci il Konstitusiyası insan hüquq və azadlıqlarının konstitusion əsaslarını müəyyən etdi. Bu proses müstəqil Azərbaycanın hüquqi dövlət modelinin formalaşmasında mühüm rol oynadı.
Nahidə Rzayeva,
YAP Nizami rayon təşkilatının “Keşlə qəsəbəsi, Köndələn küçəsi” ərazi partiya təşkilatının sədr müavini
