
Qlobal iqtisadiyyatın inkişafında nəqliyyat və logistika dəhlizləri getdikcə daha böyük əhəmiyyət kəsb edir. Beynəlxalq ticarətin genişlənməsi, istehsal və istehlak bazarları arasında əlaqələrin gücləndirilməsi, yüklərin təhlükəsiz və operativ daşınması dövlətlərin iqtisadi strategiyalarında mühüm yer tutur. Bu baxımdan Azərbaycanın əlverişli coğrafi mövqeyi və formalaşdırdığı müasir nəqliyyat infrastrukturu ölkəmizə beynəlxalq logistika sistemində mühüm rol oynamaq imkanı verir.
Prezident İlham Əliyevin 19 noyabr 2026-cı il tarixində Vyetnam Xəbər Agentliyinə verdiyi müsahibədə Azərbaycanın tranzit və logistika imkanları xüsusi diqqət mərkəzində olub. Dövlət başçısı Vyetnamdan Avropaya və əks istiqamətdə yüklərin daşınmasında Azərbaycanın nəqliyyat infrastrukturundan səmərəli istifadə edilə biləcəyini vurğulayıb. Bu məqsədlə Orta Dəhliz və Şimal-Cənub Beynəlxalq Nəqliyyat Dəhlizi mühüm imkanlar təqdim edir.
Azərbaycanın coğrafi mövqeyi Asiya ilə Avropanı birləşdirən nəqliyyat marşrutlarının inkişafı üçün əlverişli şərait yaradır. Xəzər dənizinə çıxış, müasir avtomobil və dəmir yolları, dəniz limanı infrastrukturu və beynəlxalq nəqliyyat əlaqələri ölkəmizin tranzit potensialını formalaşdıran əsas amillərdir. Bu imkanlardan istifadə edilməsi yalnız Azərbaycanın tranzit gəlirlərinin artmasına deyil, həm də regionda iqtisadi əməkdaşlığın genişlənməsinə xidmət edir.
Orta Dəhliz son illərdə beynəlxalq yükdaşımalar sistemində diqqət çəkən marşrutlardan birinə çevrilib. Çin və Mərkəzi Asiyadan başlayaraq Xəzər dənizi, Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə üzərindən Avropaya uzanan bu marşrut müxtəlif ölkələrin nəqliyyat şəbəkələrini birləşdirir. Azərbaycan həmin marşrutun mühüm halqalarından biri kimi yükdaşımaların təşkili, tranzit əməliyyatlarının həyata keçirilməsi və logistika xidmətlərinin göstərilməsində iştirak edir.
Prezidentin müsahibəsində açıqlanan statistik göstəricilər bu sahədə əməkdaşlığın inkişaf dinamikasını nümayiş etdirir. 2026-cı ilin yanvar-sentyabr aylarında Azərbaycan ərazisindən tranzit daşımalarının həcmi 2025-ci ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə təxminən altı dəfə artaraq 8 min tonu ötüb. Bu göstərici Vyetnamla nəqliyyat-logistika sahəsində əlaqələrin genişləndirilməsi üçün yaranan imkanların konkret ifadəsidir.
Vyetnam Cənub-Şərqi Asiyanın mühüm iqtisadi mərkəzlərindən biridir. Ölkənin istehsal və ixrac potensialı, beynəlxalq ticarətdə artan iştirakı Avropa bazarları ilə əlaqələrin inkişafını aktuallaşdırır. Azərbaycan isə özünün nəqliyyat infrastrukturu və beynəlxalq dəhlizlərdəki mövqeyi vasitəsilə Vyetnamın Avropa istiqamətində yükdaşımalarına töhfə verə bilər.
Bu əməkdaşlığın inkişafı üçün nəqliyyat marşrutlarının səmərəli əlaqələndirilməsi, liman və dəmir yolu infrastrukturlarının imkanlarından istifadə, gömrük prosedurlarının asanlaşdırılması və logistika xidmətlərinin təkmilləşdirilməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır. Yüklərin daşınmasında vaxt və xərc baxımından səmərəliliyin artırılması həm ixracatçılar, həm də idxalçılar üçün əlavə üstünlüklər yarada bilər.
Şimal-Cənub Beynəlxalq Nəqliyyat Dəhlizi də Azərbaycanın logistika strategiyasında mühüm yer tutur. Bu marşrut Şimali Avropa, Rusiya, Azərbaycan, İran və digər istiqamətlər arasında nəqliyyat əlaqələrinin inkişafına xidmət edir. Orta Dəhlizlə yanaşı, Şimal-Cənub marşrutunun imkanlarından istifadə Azərbaycanın beynəlxalq logistika sistemində əlaqələndirici mövqeyini genişləndirə bilər.
Azərbaycanın nəqliyyat siyasəti yalnız mövcud yolların və terminalların istismarından ibarət deyil. Bu siyasət həm də infrastrukturun modernləşdirilməsini, rəqəmsal logistika həllərinin tətbiqini, tranzit əməliyyatlarının sürətləndirilməsini və yeni beynəlxalq tərəfdaşlıqların qurulmasını əhatə edir. Bu baxımdan Vyetnamla əməkdaşlıq ölkəmizin Asiya bazarları ilə əlaqələrinin genişləndirilməsi üçün əlavə imkanlar yaradır.
Nəqliyyat-logistika əlaqələrinin inkişafı iqtisadi əməkdaşlığın digər sahələrinə də müsbət təsir göstərə bilər. Yükdaşımaların artması ticarət dövriyyəsinin genişlənməsinə, yeni biznes əlaqələrinin qurulmasına, investisiya layihələrinin reallaşdırılmasına və xidmət sektorunda əlavə iqtisadi fəallığın yaranmasına şərait yaradır.
Prezident İlham Əliyevin müsahibəsində qeyd olunan məqamlar göstərir ki, Azərbaycan–Vyetnam münasibətlərində nəqliyyat və logistika artıq perspektivli əməkdaşlıq istiqamətlərindən biri kimi nəzərdən keçirilir. Bu sahədə mövcud imkanların reallaşdırılması üçün dövlət qurumları ilə yanaşı, özəl sektorun da fəal iştirakı vacibdir.
Beləliklə, Azərbaycanın tranzit potensialı iki ölkə arasında iqtisadi münasibətlərin coğrafiyasını genişləndirə biləcək mühüm resursdur. Vyetnamdan Avropaya uzanan ticarət marşrutlarında Azərbaycanın imkanlarından istifadə edilməsi ölkəmizin beynəlxalq logistika sistemindəki rolunu daha da genişləndirə bilər.
Leyla Qulamova,
Xəzər rayonunun gənc fəalı, Bakı Dövlət Universitetinin tələbəsi

