Konstitusion islahatlar Azərbaycanın dəyişən inkişaf reallıqlarına uyğunlaşmasının göstəricisidir
Dövlətin hüquqi sistemi cəmiyyətin inkişafından, iqtisadi münasibətlərin dəyişməsindən və beynəlxalq siyasi mühitdə baş verən proseslərdən kənarda qala bilməz. Müasir dövlətçilik yalnız mövcud qanunların qorunmasını deyil, həm də hüquqi mexanizmlərin zamanın tələblərinə uyğun təkmilləşdirilməsini tələb edir. Azərbaycan Respublikasında həyata keçirilmiş konstitusion islahatlar da məhz bu zərurətdən irəli gələrək dövlət idarəçiliyinin müasirləşdirilməsinə və hüquqi təminatların genişləndirilməsinə xidmət edib.
1995-ci ildə qəbul edilmiş Konstitusiya müstəqil Azərbaycanın hüquqi sisteminin əsasını qoydu. Lakin sonrakı illərdə ölkədə baş verən siyasi, iqtisadi və sosial dəyişikliklər Əsas Qanunun bəzi müddəalarının təkmilləşdirilməsini gündəmə gətirdi. 2002-ci il avqustun 24-də keçirilmiş referendum nəticəsində Konstitusiyanın bir sıra maddələrinə dəyişikliklər edildi. Bu dəyişikliklər siyasi-hüquqi institutların fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi, vətəndaşların hüquqlarının müdafiəsi və seçki sisteminin inkişafı baxımından əhəmiyyətli idi.
2009-cu il martın 18-də keçirilmiş referendum isə konstitusion islahatların növbəti mərhələsini təşkil etdi. Həmin dəyişikliklər sosial dövlət prinsiplərinin möhkəmləndirilməsi, insan hüquqlarının müdafiə mexanizmlərinin genişləndirilməsi və dövlət idarəçiliyinin səmərəliliyinin artırılması istiqamətində mühüm hüquqi yeniliklər yaratdı. Bu proses Azərbaycanın inkişaf edən ictimai münasibətlər sisteminə uyğun hüquqi mexanizmlərin formalaşdırılması baxımından əhəmiyyət daşıyırdı.
Prezident İlham Əliyevin təşəbbüsü ilə 2016-cı il sentyabrın 26-da keçirilmiş referendum da konstitusion inkişafın mühüm mərhələsi oldu. Dəyişikliklər dövlət hakimiyyəti institutlarının fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi, idarəçilik mexanizmlərinin çevikliyinin artırılması və insan hüquqlarının daha səmərəli müdafiəsi istiqamətlərini əhatə etdi. Bu islahatlar müasir dövlət idarəçiliyinin tələblərinə uyğun institusional yenilənmənin hüquqi əsaslarını gücləndirdi.
Konstitusion islahatların əsas məqsədi dövlətin hüquqi dayaqlarını zəiflətmək deyil, əksinə, onları yeni ictimai-siyasi reallıqlara uyğun daha da möhkəmləndirməkdir. Azərbaycanın təcrübəsi göstərir ki, hüquqi sistemin davamlı inkişafı dövlətin iqtisadi və siyasi gücü ilə paralel şəkildə aparılmalıdır. Bu baxımdan, konstitusion yenilənmə ölkənin uzunmüddətli inkişaf strategiyasının mühüm istiqamətlərindən biri olaraq qalır.
Bahadur Şahverdiyev,
YAP Nizami rayon təşkilatının “Oqtay Vəliyev küçəsi, 72 ” ərazi partiya təşkilatının sədri
