Məktəbin qapısından daxil olan hər bir şagird yalnız dərsə deyil, həm də cəmiyyətin gələcəyini formalaşdıran dəyərlər sisteminə qədəm qoyur. Bu sistemin mühüm elementlərindən biri təhsilalanların vahid məktəbli forması, təhsilverənlərin isə peşəkar fəaliyyətə uyğun geyim mədəniyyətidir. Çünki məktəbdə geyim sadəcə zahiri görünüş deyil, təhsil müəssisəsinin nizam-intizama, bərabərliyə və qarşılıqlı hörmətə münasibətini ifadə edən bir göstəricidir.
Vahid məktəbli formasının mahiyyətini yalnız eyni rəngdə və eyni üslubda geyinməkdə axtarmaq düzgün olmazdı. Onun əsl mənası fərqli ailələrdən, fərqli sosial mühitlərdən gələn uşaqların eyni təhsil məkanında bərabərhüquqlu şagirdlər kimi birləşməsidir. Məktəbli forması uşaqlar arasında zahiri fərqləri ön plana çıxarmaq əvəzinə, onların biliklərini, bacarıqlarını, istedadlarını və şəxsiyyət kimi inkişafını əsas dəyərə çevirməyə kömək edir.
Eyni forma hər kəsi eyniləşdirmək üçün deyil, hər kəsin məktəb daxilində bərabər dəyərə malik olduğunu xatırlatmaq üçündür. Bu yanaşma şagirdlərdə kollektiv məsuliyyət, məktəbə bağlılıq və ictimai davranış mədəniyyətinin formalaşmasına zəmin yaradır.
Təhsilalanların geyim mədəniyyəti ilə yanaşı, təhsilverənlərin xarici görünüşü də xüsusi pedaqoji məna daşıyır. Müəllim məktəbdə yalnız fənn öyrədən deyil, həm də davranışı, ünsiyyəti, məsuliyyəti və şəxsi nümunəsi ilə tərbiyə prosesinə təsir göstərən şəxsdir. Onun səliqəli, təmkinli və peşəkar geyimi müəllim nüfuzunun zahiri ifadəsi olmaqla yanaşı, təhsil mühitinə göstərilən hörmətin də göstəricisidir.
Məktəbdə geyim qaydalarının məqsədi qadağalar yaratmaq deyil, ortaq məsuliyyət anlayışını inkişaf etdirmək olmalıdır. Bu qaydalar tətbiq edilərkən insan ləyaqəti, rahatlıq, sağlamlıq, ailələrin sosial imkanları və qüvvədə olan normativ tələblər diqqətdə saxlanılmalıdır. Çünki intizam yalnız tələb qoymaqla deyil, həmin tələbin mahiyyətini izah etmək və onu şüurlu şəkildə qəbul etdirməklə möhkəmlənir.
Müasir məktəb həm bilik verən, həm də vətəndaş yetişdirən bir məkandır. Burada şagird vahid formanı geyinməklə yanaşı, ümumi qaydalara hörmət etməyi, fərqlilikləri qəbul etməyi və kollektivin məsuliyyətini bölüşməyi də öyrənir. Müəllim isə öz nümunəsi ilə bu dəyərlərin gündəlik həyatın ayrılmaz hissəsinə çevrilməsinə töhfə verir.
Nəticə etibarilə, vahid məktəbli forması məktəbin zahiri nizamını, geyim mədəniyyəti isə onun daxili intizamını tamamlayır. Əsl təhsil mühiti o zaman formalaşır ki, geyim qaydaları formal tələb olaraq qalmır, məktəbə hörmətin, bərabərliyin və məsuliyyətin ifadəsinə çevrilir.
Çünki məktəbdə hər kəsin geyimi görünür, amma məktəbin həqiqi səviyyəsini onun insanlara aşıladığı dəyərlər müəyyən edir.
Səbinə Həsənova,
YAP Nizami rayon təşkilatının fəalı
