Hər il 22 iyul tarixində qeyd olunan Milli Mətbuat Günü Azərbaycan jurnalistikasının zəngin tarixini, keçdiyi şərəfli inkişaf yolunu və cəmiyyət qarşısındakı məsuliyyətini bir daha xatırladır. Bu əlamətdar gün 1875-ci il iyulun 22-də görkəmli maarifçi Həsən bəy Zərdabinin nəşr etdirdiyi “Əkinçi” qəzeti ilə başlanan milli mətbuat tariximizin başlanğıc nöqtəsidir. Cəmi iki il fəaliyyət göstərməsinə və 56 nömrəsinin çap olunmasına baxmayaraq, “Əkinçi” Azərbaycan xalqının maariflənməsi, milli özünüdərkin güclənməsi və ictimai fikrin formalaşması istiqamətində silinməz iz qoydu.
Həsən bəy Zərdabinin əsas məqsədi ana dilində mətbuat yaratmaqla cəmiyyəti elmə, təhsilə və tərəqqiyə səsləmək idi. O dövrdə qəzet yalnız informasiya vasitəsi deyil, həm də milli oyanışın, ictimai düşüncənin və vətəndaş məsuliyyətinin formalaşmasına xidmət edən mühüm maarifçilik tribunası rolunu oynayırdı. Sonralar nəşr olunan “Ziya”, “Kəşkül”, “Həyat”, “Molla Nəsrəddin”, “Açıq söz” və digər mətbuat orqanları bu ənənəni davam etdirərək Azərbaycan ədəbi dilinin inkişafına, milli ideologiyanın möhkəmlənməsinə və istiqlal düşüncəsinin formalaşmasına mühüm töhfələr verdilər.
Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra milli mətbuatın inkişafında tamamilə yeni mərhələ başlandı. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən ardıcıl islahatlar nəticəsində söz və mətbuat azadlığının hüquqi təminatı gücləndirildi, medianın fəaliyyətini tənzimləyən müasir qanunvericilik bazası yaradıldı. Bu prosesin ən mühüm hadisələrindən biri 1998-ci ildə dövlət senzurasının tamamilə ləğv olunması oldu. Həmin qərar Azərbaycan jurnalistikasının müstəqil inkişafına geniş imkanlar açdı və medianın demokratik cəmiyyət institutlarından biri kimi mövqeyini daha da möhkəmləndirdi.
Bu gün Prezident İlham Əliyev tərəfindən media siyasəti müasir dövrün tələblərinə uyğun şəkildə uğurla davam etdirilir. Son illərdə informasiya məkanının təhlükəsizliyinin təmin edilməsi, jurnalistikanın peşəkarlığının artırılması, media subyektlərinin iqtisadi dayanıqlığının gücləndirilməsi və rəqəmsal transformasiyanın sürətləndirilməsi istiqamətində mühüm addımlar atılmışdır. 2021-ci ildə Medianın İnkişafı Agentliyinin yaradılması və “Media haqqında” Qanunun qəbul edilməsi bu sahədə həyata keçirilən sistemli islahatların əsas mərhələlərindən biri kimi qiymətləndirilir.
Yeni dövrün çağırışları media idarəçiliyinin də təkmilləşdirilməsini zəruri etmişdir. Bu baxımdan 2026-cı ildə Medianın İnkişafı Agentliyi ilə Audiovizual Şuranın vahid idarəetmə modelində birləşdirilməsi əsasında Media və Yayım Şurasının yaradılması istiqamətində atılan addımlar informasiya siyasətinin daha çevik, müasir və səmərəli təşkilinə xidmət edir. Bu model çap, onlayn və audiovizual medianın vahid informasiya siyasəti çərçivəsində fəaliyyətinin əlaqələndirilməsini, innovativ texnologiyaların tətbiqini və dezinformasiyaya qarşı mübarizənin gücləndirilməsini nəzərdə tutur.
Müasir dünyada informasiya təhlükəsizliyi milli təhlükəsizliyin mühüm tərkib hissəsinə çevrilib. İnformasiya müharibələrinin geniş vüsət aldığı, saxta xəbərlərin sürətlə yayıldığı bir dövrdə peşəkar jurnalistikanın məsuliyyəti daha da artır. Azərbaycan mediası operativ xəbərlərin çatdırılması ilə yanaşı, cəmiyyətin düzgün məlumatlandırılması, ictimai etimadın qorunması və milli maraqların müdafiəsi istiqamətində də mühüm missiya yerinə yetirir.
Bu missiya xüsusilə 44 günlük Vətən müharibəsi zamanı özünü aydın şəkildə göstərdi. Azərbaycan jurnalistləri informasiya cəbhəsində yüksək peşəkarlıq nümayiş etdirərək cəbhədə baş verən hadisələri operativ şəkildə ictimaiyyətə çatdırdılar, düşmənin dezinformasiya kampaniyalarına faktlarla əsaslandırılmış cavab verdilər və ölkəmizin haqlı mövqeyinin beynəlxalq auditoriyaya çatdırılmasında mühüm rol oynadılar. Müharibədən sonrakı dövrdə isə media Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən bərpa-quruculuq işlərini, Böyük Qayıdış proqramını və regionda yaranmış yeni geosiyasi reallıqları ardıcıl şəkildə işıqlandırır.
Azərbaycan mediasının beynəlxalq nüfuzu da ildən-ilə artır. Şuşada keçirilən Qlobal Media Forumları artıq beynəlxalq media ictimaiyyətinin diqqət mərkəzində olan nüfuzlu platformaya çevrilmişdir. Müxtəlif ölkələrdən jurnalistlərin, ekspertlərin və beynəlxalq təşkilat nümayəndələrinin iştirak etdiyi bu forumlarda süni intellekt dövründə jurnalistikanın inkişaf perspektivləri, informasiya təhlükəsizliyi, ictimai etimadın qorunması, dezinformasiyaya qarşı mübarizə və beynəlxalq əməkdaşlıq məsələləri geniş müzakirə olunur. Bu təşəbbüslər Azərbaycanın qlobal media dialoqunun fəal iştirakçılarından biri olduğunu bir daha nümayiş etdirir.
Rəqəmsal transformasiya jurnalistikanın fəaliyyət prinsiplərini də əsaslı şəkildə dəyişir. Ənənəvi çap mediası artıq rəqəmsal platformalar, multimedia layihələri, sosial şəbəkələr və süni intellekt texnologiyaları ilə vəhdət təşkil edir. Müasir media yalnız xəbərlərin yayılması funksiyasını yerinə yetirmir, eyni zamanda media savadlılığının artırılması, sağlam ictimai rəyin formalaşdırılması, milli-mənəvi dəyərlərin qorunması və cəmiyyətin maarifləndirilməsi istiqamətində mühüm rol oynayır.
Azərbaycan dövləti jurnalist əməyini daim yüksək qiymətləndirir. Media nümayəndələrinin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi, peşə fəaliyyətinin stimullaşdırılması, dövlət mükafatları ilə təltif olunmaları və yubiley tədbirlərinin yüksək səviyyədə keçirilməsi bu sahəyə göstərilən diqqət və qayğının bariz ifadəsidir. Milli mətbuatın yubileylərinin dövlət səviyyəsində qeyd olunması jurnalistikanın cəmiyyət həyatındakı mühüm roluna verilən yüksək dəyərin göstəricisidir.
151 illik inkişaf yolu göstərir ki, Azərbaycan milli mətbuatı hər zaman dövrün çağırışlarına uyğun yenilənməyi bacarmışdır. “Əkinçi” ilə başlanan maarifçilik missiyası bu gün rəqəmsal jurnalistika, süni intellekt texnologiyaları və qlobal informasiya platformaları vasitəsilə yeni məzmun qazanır. Lakin dəyişməyən əsas prinsip eyni qalır – həqiqətə sadiqlik, obyektivlik, peşəkarlıq və milli maraqlara xidmət.
22 İyul – Milli Mətbuat Günü münasibətilə bütün jurnalistləri, media əməkdaşlarını və qələm adamlarını ürəkdən təbrik edir, onlara möhkəm cansağlığı, yaradıcılıq uğurları və peşə fəaliyyətlərində yeni nailiyyətlər arzulayıram. Əminəm ki, Azərbaycan mətbuatı bundan sonra da dövlətçiliyimizin möhkəmlənməsinə, cəmiyyətimizin inkişafına və ölkəmizin beynəlxalq nüfuzunun daha da yüksəlməsinə layiqli töhfələr verməyə davam edəcəkdir.
Bayramınız mübarək olsun!
İlham Quliyev,
YAP Yasamal rayon, “Neftqazelmitədqiqatlayihə” institutu üzrə ərazi partiya təşkilatının sədr müavini.
