Konstitusiya və bələdiyyə idarəçiliyi: yerli özünüidarənin hüquqi əsasları
Yerli özünüidarəetmə demokratik idarəçilik sisteminin mühüm elementlərindən biridir. Bələdiyyələr yerli əhəmiyyətli məsələlərin həllində əhalinin iştirakını təmin edir, ictimai təşəbbüslərin inkişafına və yerli problemlərin daha operativ şəkildə həllinə şərait yaradır. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası bələdiyyələrin hüquqi statusunu müəyyənləşdirməklə yerli özünüidarəetmənin əsaslarını formalaşdırıb.
1995-ci il Konstitusiyasının qəbul edilməsi ilə Azərbaycanda bələdiyyə institutunun yaradılması üçün hüquqi zəmin meydana gəldi. Yerli özünüidarə orqanlarının formalaşdırılması, onların səlahiyyətlərinin müəyyənləşdirilməsi və yerli büdcə münasibətlərinin tənzimlənməsi demokratik idarəçilik sisteminin inkişafında yeni mərhələ oldu. Bələdiyyələr yerli əhalinin maraqlarının təmsil olunması üçün konstitusion mexanizm kimi çıxış edir.
Ümummilli Lider Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə formalaşdırılan dövlətçilik modelində idarəçilik institutlarının hüquqi əsaslarla fəaliyyət göstərməsi mühüm yer tuturdu. Bələdiyyələrin yaradılması da bu yanaşmanın tərkib hissəsi idi. Yerli özünüidarəetmə dövlət hakimiyyəti ilə vətəndaşların gündəlik ehtiyacları arasında əlaqənin gücləndirilməsi baxımından əhəmiyyətli institusional vasitədir.
Sonrakı dövrdə bələdiyyələrin fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi, maliyyə imkanlarının genişləndirilməsi və yerli problemlərin həllində iştirakının artırılması istiqamətində müxtəlif tədbirlər görülüb. Yerli idarəetmənin səmərəliliyi bələdiyyələrin peşəkarlığından, maliyyə resurslarından düzgün istifadəsindən və əhali ilə sıx əməkdaşlığından asılıdır. Bu sahədə hüquqi mexanizmlərin təkmilləşdirilməsi demokratik institutların inkişafına töhfə verir.
Bələdiyyələrin gücləndirilməsi yerli səviyyədə vətəndaş iştirakçılığının və ictimai məsuliyyətin artmasına xidmət edir. Konstitusiyanın müəyyən etdiyi yerli özünüidarə prinsiplərinin real tətbiqi bölgələrin sosial-iqtisadi inkişafı üçün əlavə imkanlar yaradır. Güclü yerli idarəetmə sistemi ümumi dövlət idarəçiliyinin səmərəliliyini artıran mühüm amillərdən biridir.
Ceyran Qurbanova,
YAP Nizami rayon təşkilatının “Cəmşid Naxçıvanski küçəsi, 72” ərazi partiya təşkilatının sədr müavini
